معرفی ریاضی دانان، قسمت دوم: فیثاغورث

معرفی ریاضی دانان، قسمت دوم: فیثاغورث

معرفی ریاضی دانان، قسمت دوم: فیثاغورث

فیثاغورس یا فیثاغورث یا به‌طور صحیح و دقیق پیساگوراس (به یونانیΠυθαγόραςفیلسوف و ریاضیدان یونان باستان (۵۶۹–۵۰۰ پیش از میلاد) بود. او نخستین کسی بود که توانست اصول پراکنده‌ای را که ریاضیدانان نخستین عمدتاً با استقرا و آزمون و خطا کشف کرده بودند، بر پایهٔ اصول و براهین قیاسی بنا کند.


فیثاغورث که با سفر به مصر و بابل، دانش آنها را فراگرفته بود، بسیار تحت تأثیر ایشان بود. در مصر و بابل، علم در دست کاهنان بود که سعی می‌کردند با رمزآلود کردن علم و پنهان‌سازی استدلال‌ها، و همچنین نسبت دادن خواص جادویی به حقایق علمی، ایمان مردم به «خودشان» را حفظ کنند. امروزه واضح است که آنان از توان استدلالی خوبی برخوردار بودند، اما این استدلال‌ها باید به جهت حفظ ایمان پوچ مردمان به کاهنان مصری و بابلی مخفی می‌ماند. 
 
فیثاغورث به‌حدی تحت تأثیر تمدن‌های شرق بود که اولین شرط ورود به مدرسه‌اش، سوگند رازداری بود. در این مدرسه، به تبعیت از استادن شرقی‌اش، تمام آموزش‌ها شفاهی بود و تمام پیشرفت‌ها و اکتشافات علمی به مؤسس بزرگ، فیثاغورث، نسبت داده می‌شد. به‌همین سبب نمی‌دانیم که قضیهٔ فیثاغورث از کارهای خود اوست یا یکی از شاگردانش.
 
فیثاغورث با این اعتقاد که همه چیز را می‌توان با استفاده از اعداد طبیعی تعبیر کرد و راز هر چیزی در اعداد نهفته است، گفت «خدا همان عدد است». زمانی که با کشف رادیکال دو دید که اعداد در بیان اندازهٔ طول قطر مربع براساس اضلاع آن ناتوان است، با چالشی بزرگ روبرو شد. هرچند اول تلاش کرد از پذیرش آن سر باز زند، اما درنهایت آن را پذیرفت و اینچنین، جامعهٔ یونان را به سمت فلسفی اندیشیدن پیش برد.

این جمله معروف را دوستدارانش در رثای او گفته‌اند: «Sic transit gloria mundi» یعنی

افتخارات جهان چنین می‌گذرند

پروکلس لیکایوس دربارهٔ فیثاغورث می‌گوید:

فیثاغورس این علم (علم ریاضیات) را به شکل آزاد آموزشی، امتحان کردن قواعد آن از آغاز و جستجوی قضایا به روشی غیر مادی و ذهنی تغییر داد. او نظریه متناسب‌ها و ساخت اشکال کیهانی را کشف کرد.

همچنین برتراند راسل دربارهٔ فیثاغورس می‌نویسد:

هیچ‌کس را نمی‌شناسم که در عالم اندیشه به اندازهٔ فیثاغورس تأثیرگذار بوده باشد.